Haber Detayı
31 Aralık 2019 - Salı 16:41
 
Yıllardır boşuna mı dua ediliyor?
Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Ayten, kimin yattığı kesin olarak bilinmeyen ya da hayali velilere ait birçok türbenin bulunduğunu, buralara giden insanların bir kısmının gerçeği umursamadığını belirtti.
GÜNDEM Haberi
Yıllardır boşuna mı dua ediliyor?

Türkiye genelinde binlerle tabir edilebilecek düzeyde türbe veya yatır bulunuyor.Türbeler genellikle etrafı çevrilmiş, üzerinde kimin yattığına dair bir kitabe bulunan yerlere denirken, yatırlar genellikle etrafı çevrili olmayan, yatanın açık kimliğinden ziyade lakabı ile anıldığı yerler. Geleneksel halk inancı içerinde türbe ve yatır ziyaretlerinin önemli yeri var. Ancak zaman zaman bu türbe ve yatırların ne kadar güvenilir olduğuna dair haberler de eksik olmuyor.

Independent Türkçe haberine göre, Siirt ve Adıyaman'dan sonra son olarak Batman’ın Çayüstü Köyü'nde, yaklaşık yüz yıldır ‘Abuzer Gaffari Türbesi’ olarak bilinen, köylülerin gelip adak adadığı yapıdaki kazılarda kalıntı bulunamadı.

İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü envanterindeki türbenin boş çıkmasına en çok köy sakinleri şaşırdı.

Kimi türbe ve yatırların güvenilirliği konusunda en bariz örneklerden biri Beşiktaş Fulya’da bulunan ve çevre sakinlerinin gelip geçerken duasını eksik etmediği Bardakçı Baba adlı yatırda yaşanmıştı.

Söz konusu yatırın 1968’de hemen üst tarafta kampusları olan Marmara Üniversitesi Diş Hekimliği öğrencilerince şaka amaçlı yapıldığı ancak bundan habersiz insanların zaman içerisinde burayı gerçek türbe zannederek ziyarete başladığı ortaya çıkmıştı.

Bu gerçeğin ortaya çıkmasına karşın yine de ne olur ne olmaz denilerek aynı yerde yapılan bir plaza inşaatı içerisinde “Bardakçı Baba”nın yerine dokunulmamış, özel camekanlı bölüm ile ayrılmıştı.

23 İLDEKİ 30 TÜRBE İNCELENDİ

Peki Türkiye’de insanlar neden türbeye gidiyor? Türbelerin ne kadarı gerçek? Ziyaretçileri türbede yatanın kim olduğundan ne kadar haberdar?

Bu soruların cevaplarını Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Ayten ile konuştuk.

Ayten, aynı üniversitenin öğretim üyelerinden Prof.Dr. Ali Köse ile birlikte Türkiye’nin 23 ilindeki 30 türbeyi inceleyerek, buraları ziyaret eden üç bin kişi ile konuşmuşlardı.

Ayten ve Köse’nin derlediği bütün bu bilgiler 2009 yılında ikilinin Timaş Yayınları’ndan çıkan “Popüler Dindarlık” kitabının içeriğinde bulunuyor.

TÜRBELERDE KİMİN YATTIĞI BELLİ DEĞİL

Ayten içinde kimin yattığının belli olmadığı türbelerin net sayısının bilinmediğini söyledi.

Ayten’in verdiği bilgiye göre kimin yattığı belli olmayan türbeler arasında halk arasında hayli ünlü olan türbeler de var.  Örneğin evlenmek isteyenlerin uğrak yeri olan İstanbul Sarıyer’de bulunan Telli Baba gibi.

Batıl uygulamaların kimin yattığı belli olmayan türbelerde daha fazla yapıldığını öne süren Ayten, sözlerini şöyle devam ettirdi:

İstanbul’da ve Anadolu’nun pek çok yöresinde kimin yattığı kesin olarak bilinmeyen ya da hayali veliler diyebileceğimiz türbe ve yatırlara rastlamak mümkün. Mesela Sarıyer’deki Telli Baba Türbesi, İzmir’de ki Susuz Dede ya da Zeytinburnu’ndaki  Zuhurat Baba türbesi buna örnek verilebilir. Ayrıca Öksürük Dede, Ağaç Baba, Tezveren Dede vb. baba ya da dede ilavesiyle türetilmiş pek çok türbe de bulunmakta ve buralarda kimin yattığı kesin olarak bilinmemektedir. Bu tür türbelerle ilgili şifahi pek çok anlatı olmasına rağmen kesin bilgi yoktur. Ancak buna rağmen buralar da insanlar tarafından ziyaret edilmekte ve buralarda daha ziyade hurafe ve batıl inanç ve uygulama diyebileceğimiz uygulamalar yapılmaktadır. Batıl inanç ve uygulamalar da özellikle bu tür türbelerde yapılmaktadır.

YÜZDE 50 DİLEK DİLİYOR

Prof. Dr. Ali Ayten ve Prof.Dr. Ali Köse araştırmalarında sırasında insanların türbeleri neden ziyaret ettikleri sorusuna da cevap bulmaya çalıştı.

Araştırmaya göre türbeyi ziyaret edenlerin 57’sinin dilekte bulunduğu tespit edildi.

Türbede neler için dilek dileniyor?

Dilekte bulunanların dağılımı ise şu şekilde.

Hastalık veya sıkıntılara çare bulmak (yüzde 28,6)

Evlenmek, çocuk sahibi olmak (yüzde 13, 8)

Sınav ve derslerde başarılı olmak (yüzde 13,8)

İş bulmak ve geçim sıkıntısından kurtulmak (yüzde 10,5)

Aile geçimsizliğini düzeltmek (yüzde 7,7)

Nazar ve benzerinden kurtulmak (yüzde 7,2)

Ev sahibi olmak (yüzde 0,4)

Şefaat dileme, bağışlanma (yüzde 0,9)

Huzurlu/mutlu yaşam (yüzde 0,9)

Diğer (beladan uzak olma. Hayırlı kazanç vb.) (yüzde 15,8)

Ziyaretçilerin bir kısmı türbede kimin yattığını önemsemiyor

Ali Ayten yaptıkları araştırmaya göre türbe ziyaretçilerinin genel olarak iki gruba ayrılabileceğini belirterek bunları şöyle anlattı:

Birinci grup ziyaret ettiği türbede kimin medfun olduğunu biliyor ya da bunu önemsiyor. İkinci grup ise türbede kimin yattığını bilmiyor veya bunu önemsemiyor. Bu ziyaret sebeplerini de düşündüğümüzde şöyle bir sonuca varmamız mümkün; eğer birey bir türbede sadece dua edip ziyaret yapmak istiyorsa orada kimin yattığı meselesiyle pek ilgilenmiyor. Özellikle dilek dilemek ve mum yakmak, çaput bağlamak, hasta birisinin elbisesini getirmek, hasta çocukları getirmek, dilek dilediği eşyaları bırakmak gibi bir takım batıl uygulamalar yapmak üzere türbeye geliyorsa zaten orada kimin yattığından ziyade oradan fayda gördüğünü söyleyen anlatılara kulak veriyor.

Ayten, türbeye gittiği halde orada yatanın kim olduğunu önemsemeyenlerin oranının ne olabileceğine dair sorumuza net bir rakam vermemekle birlikte en az 1/4  oranında olabileceğini belirtti.

Kaynak: (HM) - Haber Merkezi Editör: Nejat Özdoğan
Etiketler: Yıllardır, boşuna, mı, dua, ediliyor?,
Yorumlar
Haber Yazılımı